KSIĄŻKA

Anatomia pewnego ludobójstwa. Życie i śmierć Buczacza - Omer Bartov [KSIĄŻKA]

Buczacz, niewielkie kresowe miasteczko, dziś należy do Ukrainy. Założyli je Polacy, a obok nich mieszkali tu Żydzi i Rusini. Wybitny historyk Omer Bartov z imponującą precyzją i z dystansem analizuje kształtowanie się relacji pomiędzy nimi, odtwarza codzienność, opisuje, jak przez kilka stuleci, pomimo rĂłżnic religijnych i etnicznych, tworząc odrębne opowieści o przeszłości, inaczej rozumiejąc teraźniejszość i całkowicie odmiennie planując przyszłość, żyli obok siebie polscy, ukraińscy i żydowscy mieszkańcy. I zadaje pytanie: jak doszło do ludobĂłjstwa?

Badając dzieje Buczacza, autor przygląda się narastaniu napięć, ktĂłre przerodziły się w okrucieństwo, przemoc i zdradę. Nie szczędzi słĂłw krytyki ani polskiej polityce wobec mniejszości narodowych, ani ukraińskim nacjonalistom zainfekowanym nazizmem, nie unika też pokazywania ciemnych stron społeczności żydowskiej.

Sam przyznaje, że impulsem do napisania tej książki były wspomnienia jego matki, ktĂłra zapamiętała Buczacz z dzieciństwa. Praca nad "Anatomią pewnego ludobĂłjstwa" zajęła mu dwie dekady. Przeszukał liczne archiwa, odnalazł nietknięte dokumenty, dotarł do wielu żyjących ocalałych, a także setek relacji, ktĂłrych zbieranie rozpoczęto jeszcze przed zakończeniem wojny. Dzienniki, sprawozdania, zeznania sądowe, publikowane i niepublikowane wspomnienia - wszystko to składa się na wielowymiarowy i skomplikowany obraz wzajemnych stosunkĂłw pomiędzy Polakami, Żydami i Ukraińcami z Buczacza.

"Bartov łączy perspektywę historyczną z drobiazgową rekonstrukcją osobistych losĂłw sprawcĂłw i ofiar Holokaustu. To lokalna opowieść pomagająca nam w zrozumieniu wielkiej historii. Rewelacyjna książka napisana przez jednego z najlepszych wspĂłłczesnych historykĂłw." prof. Jan Tomasz Gross

"Pasjonująca, ambitna i mistrzowsko napisana książka […]. Relacjonując przerażające dzieje Buczacza, Bartov umieszcza zagładę ŻydĂłw w długiej historii ludobĂłjstwa, ktĂłra wcale nie dobiegła końca, i ostrzega przed fanatyzmem groźnym zawsze, bez względu na czas i miejsce." Tom Segev

"Anatomia pewnego ludobĂłjstwa" to szczegĂłlny rodzaj pomnika. Z jednej strony - akt synowskiej pobożności, opowieść o przesiąkniętej krwią ojczyźnie rodzicĂłw autora. Z drugiej - znaczący wkład w dokumentację konfliktĂłw narodowościowych i świadectwo brutalnej przemocy. Książka Bartova to wstrząsające przypomnienie, jak łatwo sąsiedztwo przeradza się we wrogość, ktĂłra niszczy zarĂłwno życie jednostki, jaki i losy krajĂłw […]. Historia jest u Bartova nie tylko przypomnieniem, jest też ostrzeżeniem." "Wall Street Journal"

"Mistrzowskie studium historii Buczacza. Książka, w ktĂłrej wnikliwość badań naukowych połączyła się z pisarską biegłością, dając przykład tego, co najlepsze we wspĂłłczesnej literaturze historycznej dotyczącej Holokaustu." Christopher R. Browning

"Głęboka, napisana ku przestrodze książka ukazująca, jak pokĂłj stopniowo zamieniał się wojnę, gdy wściekłość rosła, a sąsiedzi stawali się swoimi wrogami." "Los Angeles Times"

"Długo wyczekiwany i ważny wkład w historię Holokaustu. To wnikliwe i świetnie napisane studium przyczyn i bezpośrednich okoliczności ludobĂłjstwa w wieloetnicznym mieście w Galicji Wschodniej […] jest przykładem opisywania mikrohistorii Holokaustu, ktĂłra posłuży za wzĂłr do przyszłych badań." Saul Friedländer

"Książka Bartova to ogromny wkład w literaturę historyczną dotyczącą Holokaustu. Jej znaczenie jest jednak szersze - pozwala bowiem lepiej zrozumieć złożoność konfliktĂłw etnicznych w ogĂłle. […] "Anatomia pewnego ludobĂłjstwa" […] dostarcza istotnej wiedzy o społecznościach uwięzionych we wzajemnych konfliktach na całym świecie - w Czeczenii, Palestynie, Kaszmirze, Burundi czy Rwandzie." "New York Journal of Books"