Kalendarz i klepsydra / Kompleks polski - Tadeusz Konwicki [książka]

Wydanie zawiera jedne z najwybitniejszych formalnie i najbardziej znanych powieści Tadeusza Konwickiego. Sam autor nazwał „Kalendarz...” łże-dziennikiem. Sięgnął po najróżniejsze konwencje i gatunki literackie (takie jak dziennik, pamiętnik, esej, a czasem po prostu fikcyjna opowieść) i poskładał je w całość jak najlepszą układankę. Ta zróżnicowana forma w pełni odpowiadała treści, książka była w końcu zbiorem wspomnień, anegdot, spojrzeń na rzeczywistość, portretów przyjaciół. Była też sławna dzięki owym portretom, ale w momencie wydania interpretowano ją głównie jako aluzyjny obraz współczesności. „Kompleks...” był pierwszą powieścią wydaną w drugim obiegu. Tutaj znowu obcujemy z oryginalną formą powieści, w której autor zestawił dwie rzeczywistości. Z jednej strony, mamy typową PRL-owską kolejkę pod sklepem jubilerskim, w której na radzieckie obrączki oczekują m.in. Tadeusz Konwicki, pan Duszek (stary ubek), pan Grzesio (donosiciel), snując w tym czasie refleksje o życiu i polskości. Z drugiej strony, wkraczamy w dobę powstania styczniowego ukazanego przez pryzmat życia Romualda Traugutta i Zygmunta Mineyki. Marazm kolejki kontrastuje z przeszłością Polaków, a takie zestawienie skłania do odpowiedzi na pytanie: czy jako naród mamy powody do dumy? W obecnym wydaniu przywrócono usunięte przez cenzurę fragmenty powieści oraz poprawiono na podstawie rękopisu błędy w tekście.